Geçen yazımızda, kişinin psikolojik ve zihinsel rahatsızlıklarından kaynaklanan tüm sorunları için psikolog bir kılavuz, bir refakatçi ve bir danışman konumunda olduğunu belirtmiştik. Bugünkü yazımızda Psikolojik Danışmanlık ve onu diğer psikolojik hizmetlerden ayıran özellikleri ele alacağız.
*****
Psikolojik danışma, kişisel, sosyal, eğitimsel ve mesleki konularda kişilerin amaçlarını belirleme, karar verme, var olan problemleri çözme ve benzeri konularda kişilik haklarına saygı, güven ve gizlilik çerçevesinde, eğitimli danışmanlardan yardım alındığı bir gelişim sürecidir. Yanlış yargılara göre psikolojik danışmanlık sadece yoğun ve duygusal derinlikli problemler için değildir. Böyle bir süreç Psikoterapi için geçerlidir. Psikolojik danışmada ise yaşam koçluğuna benzer süreçler işler. Kişi kendini daha iyi tanımak isteyebilir, geliştirmek isteyebilir, arkadaş ve ailesiyle olan ilişkilerini düzeltmek isteyebilir, yalnızlık, utangaçlık veya stres ve kaygı ile başa çıkmak isteyebilir, mesleki alanda kendine bir yol çizmek isteyebilir.
*****
Psikolojik danışmanlık ve psikoterapi, tıp dışı alanlarda çalışan uzmanların birer ayrı iyileştirme ve geliştirme yöntemleridir. Psikolojik Danışma yöntemlerini Psikoloji veya Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümü mezunları kendi tahsillerinde öğrenirken, Psikoterapi yöntemlerini ise ancak bu veya benzer psikososyal alandaki mezunlar ek eğitimler alarak öğrenirler. Bir uzmanlık alanı olarak Klinik Psikolog ise: 2009 yılından itibaren psikoterapi yöntemlerini uzmanlık eğitiminde öğrenmektedir.
*****
Psikolojik danışmanlık sürecinde kaynak yönelimli ve çözüme odaklanan bir model uygulanır. Bu yöntemde, birlikte ilerleme sürecine ağırlık verilir. Yani: 2 uzman, mevcut sorunlara yönelik imkânlar, bakış açıları ve çözümleri birlikte ararlar. Oturumlara gelen danışanları, ilkesel olarak, kendi yaşam hâllerinin uzmanları olarak kabul etmekteyim; çünkü kişi, kendi durumunun içerdiği anlam ve imkânlar hakkındaki en iyi bilgilere sahiptir. Psikolog olarak kendimi ise: Çözüm bulma sürecinin, mülakat usulünün ve çalışılacak olan yöntemlerin uzmanı olarak görmekteyim.
*****
İlk görüşmede psikolog, danışanın genel durumu hakkında bir görüş oluşturur. Sonraki süreçte ise: Rahatsızlığın geçmişi hakkında anketler (Anamnez), ruh hâlinin tespitine yönelik testler, kişiliğin ve rahatsızlıkların gelişim düzeyini saptama testleri, kişilik bozukluğunu saptama söyleşileri gibi araçlar ile sorunun üzerine gidilir.
*****
Danışmanlık hizmetinin süresini “Mümkün olduğu kadar kısa ve gerektiği kadar uzun” olarak tanımlayabiliriz. Oturumların aralıkları ve danışmanlık sürecinin uzunluğu, danışana ve rahatsızlığına bağlıdır. Randevular, her oturumun sonunda ve bir sonraki oturum için yapılır. Bu yüzden: Her oturumdan sonra, bir oturum daha yapmanın gerekliliği ve faydalı olabilmesi için ne kadar zaman geçmesi gerektiği hakkında düşünmek gerekmektedir. Sürecin başlangıcında birkaç gün olabilen aralıklar, sonrasında iki haftada bir veya ayda bir olacak biçimde uzarlar.
*****
Genel bir ifâde ile: Danışmanlık hizmetlerinden herkes faydalanabilir. Hayatın çeşitli hâllerinde bulunan sorunlar ve zorluklar, içine kapanık bir hücrede cereyan etmezler; daima, içinde hareket ettiğimiz yaşam alanları ve sistemlere dâhil bulunurlar. Genellikle, değişim arzusu olan kişiler danışmanlık hizmeti talep etmektedirler. Önemli olacağını düşündükleri takdirde eşler, çocuklar veya diğer kişilerin oturuma davet edilmeleri de söz konusu olabilir.
*****
Son zamanda sinir hastalıkları uzmanları da olan Ruh hekimlerinin (Psikiyatr) aksine ruh bilimcilerin (Psikolog) ve ruh tedavicilerin (Psikoterapist) çalışma yöntemleri ilaca değil sözlü iletişime dayanır. Tıbbın içinde yer alan psikiyatrinin tedavi yöntemleri de tıbbi olmaktadır; tabii ki ağır vakalarda tıbbi müdahale şarttır. Bu yüzden psikolog, psikoterapist ve psikiyatrlar zaman zaman işbirliği yaparak, insanların iyileşmelerine katkıda bulunurlar.
*****
İnsanların kendileri ve etraflarındakiler ile olan sorunları işleme ve bunlarla başa çıkma sürecinde alınacak psikolojik destek, bireyin daha güçlü olmasını ve yaşamını daha iyi yönetebilmesini sağlayacaktır.