"450 yıllık Ay Yoannu Tou Prodromou Manastırı ise aslına uygun şekilde yeniden ayağa kaldırılarak kentin kültürel mirasına kazandırılıyor." Ayvalık'ta bir manastır daha tamir edilmiş. Hayırlı olsun...Darısı Ayvalık’taki Türk tarihinin başına.
Ayvalık’ın bir destanı olduğunu biliyor muydunuz?
1821 yılında, Yunan İhtilali ile birlikte Ayvalık Rumları da isyan ettiler ve bunlara Yundalılar ve Ayazmend, Ayvacık, Edremit, Kemer-i Edremit ve Çandarhisarı kazalarında bulunan Rumlar da katıldılar.
Ayvalık’ta ayrılıkçı isyanın başlamasıyla beraber, devlet hemen harekete geçerek Hüdâvendigâr Valisini hareketi bastırmakla görevlendirdi. Hüdâvendigâr Valisi İbrahim Paşa ise Balıkesir Mutasarrıfına bir emirle, çevrede konup göçmekte olan bazı aşiretleri Ayvalık üzerine sevk etti. Ayrıca vurucu güç olarak Karaman Valisi Ebubekir Paşa’ya ve Denizli Voyvodası Tavaslı Osman Bey’e hızla Ayvalık’a erişmeleri bildirildi.
Ayvalık üzerine gönderilen oymakların en büyüğü, o sırada Kepsut yöresinde bulunan Çepnilerdi. Balıkesir’de konup göçmekte olan Yörük Aşiretler, Osmanlı vergi sistemi dâhilinde, askeri seferlerde orduya hizmet ve askerlik yaparlardı.
Çepniler de, Ayvalık âsilerini tedib ile görevlendirildi; Denizli Voyvodası Tavaslıoğlu Osman Bey idaresinde 2500 kişi ile Ayvalık üstüne gelindi ve önce, nizam gereği, Rumlardan silahlarını bırakmaları istendi; reddedilince, isyan şiddetle bastırıldı.
Rumlar büyük bir pişmanlık içinde korkuyla Midilli Adasına kaçmışlardı. Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaleti içinde yer alan Midilli ve diğer adalara kaçan isyancıların ve bazı korsanların kıyılarda dolaşmaları, yeni bir tecavüz karşısında kalınmasın diye Devleti tedbir almaya sevk etti. Denizli Voyvodası Tavaslı Osman Bey’in topladığı neferlerin 1500'ü İzmir Muhafızlığı emrinde, İzmir’den Ayvalık’a kadar sahillerin korunmasına memur edildi. Bu tedip hareketi uzun süre konargöçer Çepni oymakları arasında anıldı, söylendi ve destanlaştı:
Ayvalık Destanı
Ayvalık dedikleri altından direk
Çığrışır mayalar dayanmaz yürek
Buna Davaslıoğlu gibi bir aslan gerek
Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur
Şimşir pala ile başlar biçerim
Bana Davasoğlu derler al kan içerim
İşte geldik il yara yara
İbrahim Tepe Yunanı eyledik para
Ey Yunan nasibin denizde ara
Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur
Şimşir pala ile başlar biçerim
Bana Davasoğlu derler al kan içerim
Arap derede harbe başladık
Çakmaklı tüfekleri hep ataşladık
Gâvurlar kaçdılar bizde taşladık
Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur
Şimşir pala ile başlar biçerim
Bana Davasoğlu derler al kan içerim
Ayvalık şehri bizim ilimiz
Ördek uçtu viran kaldı yurdumuz
Sokaklarda kaldı birçok ölünüz
Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur
Şimşir pala ile başlar biçerim
Bana Davasoğlu derler al kan içerim
Yunanın gemisi geldi dayandı
Kara taşlar al kanlara boyandı
Tüfek seslerine dünya uyandı
Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur
Şimşir pala ile başlar biçerim
Bana Davasoğlu derler al kan içerim
Denedin mi kendini ey papazoğlu
Kaç bin esir aldın, kaç bin yaralı
Böyle pala yedin mi dünya duralı
Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur
Şimşir pala ile başlar biçerim
Bana Davasoğlu derler al kan içerim
Ayvalık papazını yere devirdim
Bir kese akçayı atına verdim
Tanrıya şükür olsun murada erdim
Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur
Şimşir pala ile başlar biçerim
Bana Davasoğlu derler al kan içerim*
(*İsmail Hakkı Kadıoğlu, Çepniler, 1935)
Ayvalık, Yunda ve diğer kasabalardan kaçan Rumlar, adadaki sefâlet ve geride bıraktıkları zenginliklerden ötürü hemen pişman olup, Patrikhane vasıtasıyla mektuplar yazarak, Devlet-i Aliyye'den af talep etmeye başlamışlardı. Bu süreçte Rumların malları, Hazine-i Mansûre-i Emlâk-ı Hümayûn tarafından zapt ve idare edildi. İstenilen bu af ancak on sene sonra kabul edilerek, Rumların geri dönmelerine izin verildi. Kaçan yirmi binden fazla Rum geri döndü. Af edilip geri döndükten bir süre sonra da malları iade edildi. Ayvalık Rumları, 1919 yılındaki son ihanetlerine kadar muhtelif ayaklanmalarda bulunmuşlardır.
1821 Ayvalık isyanının bastırılmasını izleyen yıllarda ise Çepniler, diğer konargöçer oymaklar gibi yazlık ve kışlıkları arasında belli defter ve düzene bağlı olarak konup, göçmeye devam etmişlerdir. Balıkesir Çepnileri, Oğuz Türklerinin 24 boyundan biri olan Çepni boyuna mensup olup, Batı Anadolu’da köklü bir kültürel ve tarihi varlığa sahip topluluklardır. Çepniler bugün, Balıkesir'de hâlâ varlıklarını sürdürmektedirler.
Defaatle devlete karşı ihanet eden Ayvalık Rumlarının mîrası ihyâ edilirken bu isyanları Türk devleti adına kahramanca bastıran ve Ayvalık'ın Türkiye'den kopmasını engelleyen Çepnilere bir anıt çok mu görülmekte ?..
![[adv_img_alt]](https://www.burshabermedya.com/files/uploads/advert/1795263020-8af17.png)