[adv_img_alt]
Burshabermedya.com
Burshabermedya.com
KÖŞE YAZISI

Ayvalık Destanı

Ahmet HOŞBAKAN Ahmet HOŞBAKAN Yazarın tüm yazıları
15-11-2026 17:26 3 dk okuma 75
Paylaş:

"450 yıllık Ay Yoannu Tou Prodromou Manastırı ise aslına uygun şekilde yeniden ayağa kaldırılarak kentin kültürel mirasına kazandırılıyor." Ayvalık'ta bir manastır daha tamir edilmiş. Hayırlı olsun...Darısı Ayvalık’taki Türk tarihinin başına.

Ayvalık’ın bir destanı olduğunu biliyor muydunuz?

1821 yılında, Yunan İhtilali ile birlikte Ayvalık Rumları da isyan ettiler ve bunlara Yundalılar ve Ayazmend, Ayvacık, Edremit, Kemer-i Edremit ve Çandarhisarı kazalarında bulunan Rumlar da katıldılar.

Ayvalık’ta ayrılıkçı isyanın başlamasıyla beraber, devlet hemen harekete geçerek Hüdâvendigâr Valisini hareketi bastırmakla görevlendirdi. Hüdâvendigâr Valisi İbrahim Paşa ise Balıkesir Mutasarrıfına bir emirle, çevrede konup göçmekte olan bazı aşiretleri Ayvalık üzerine sevk etti. Ayrıca vurucu güç olarak Karaman Valisi Ebubekir Paşa’ya ve Denizli Voyvodası Tavaslı Osman Bey’e hızla Ayvalık’a erişmeleri bildirildi.

Ayvalık üzerine gönderilen oymakların en büyüğü, o sırada Kepsut yöresinde bulunan Çepnilerdi. Balıkesir’de konup göçmekte olan Yörük Aşiretler, Osmanlı vergi sistemi dâhilinde, askeri seferlerde orduya hizmet ve askerlik yaparlardı.

Çepniler de, Ayvalık âsilerini tedib ile görevlendirildi; Denizli Voyvodası Tavaslıoğlu Osman Bey idaresinde 2500 kişi ile Ayvalık üstüne gelindi ve önce, nizam gereği, Rumlardan silahlarını bırakmaları istendi; reddedilince, isyan şiddetle bastırıldı.

Rumlar büyük bir pişmanlık içinde korkuyla Midilli Adasına kaçmışlardı. Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaleti içinde yer alan Midilli ve diğer adalara kaçan isyancıların ve bazı korsanların kıyılarda dolaşmaları, yeni bir tecavüz karşısında kalınmasın diye Devleti tedbir almaya sevk etti. Denizli Voyvodası Tavaslı Osman Bey’in topladığı neferlerin 1500'ü İzmir Muhafızlığı emrinde, İzmir’den Ayvalık’a kadar sahillerin korunmasına memur edildi. Bu tedip hareketi uzun süre konargöçer Çepni oymakları arasında anıldı, söylendi ve destanlaştı:

Ayvalık Destanı

Ayvalık dedikleri altından direk

Çığrışır mayalar dayanmaz yürek

Buna Davaslıoğlu gibi bir aslan gerek

Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur

Şimşir pala ile başlar biçerim

Bana Davasoğlu derler al kan içerim

İşte geldik il yara yara

İbrahim Tepe Yunanı eyledik para

Ey Yunan nasibin denizde ara

Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur

Şimşir pala ile başlar biçerim

Bana Davasoğlu derler al kan içerim

Arap derede harbe başladık

Çakmaklı tüfekleri hep ataşladık

Gâvurlar kaçdılar bizde taşladık

Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur

Şimşir pala ile başlar biçerim

Bana Davasoğlu derler al kan içerim

Ayvalık şehri bizim ilimiz

Ördek uçtu viran kaldı yurdumuz

Sokaklarda kaldı birçok ölünüz

Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur

Şimşir pala ile başlar biçerim

Bana Davasoğlu derler al kan içerim

Yunanın gemisi geldi dayandı

Kara taşlar al kanlara boyandı

Tüfek seslerine dünya uyandı

Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur

Şimşir pala ile başlar biçerim

Bana Davasoğlu derler al kan içerim

Denedin mi kendini ey papazoğlu

Kaç bin esir aldın, kaç bin yaralı

Böyle pala yedin mi dünya duralı

Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur

Şimşir pala ile başlar biçerim

Bana Davasoğlu derler al kan içerim

Ayvalık papazını yere devirdim

Bir kese akçayı atına verdim

Tanrıya şükür olsun murada erdim

Vurun arkadaşlar kalmasın gâvur

Şimşir pala ile başlar biçerim

Bana Davasoğlu derler al kan içerim*

(*İsmail Hakkı Kadıoğlu, Çepniler, 1935)

Ayvalık, Yunda ve diğer kasabalardan kaçan Rumlar, adadaki sefâlet ve geride bıraktıkları zenginliklerden ötürü hemen pişman olup, Patrikhane vasıtasıyla mektuplar yazarak, Devlet-i Aliyye'den af talep etmeye başlamışlardı. Bu süreçte Rumların malları, Hazine-i Mansûre-i Emlâk-ı Hümayûn tarafından zapt ve idare edildi. İstenilen bu af ancak on sene sonra kabul edilerek, Rumların geri dönmelerine izin verildi. Kaçan yirmi binden fazla Rum geri döndü. Af edilip geri döndükten bir süre sonra da malları iade edildi. Ayvalık Rumları, 1919 yılındaki son ihanetlerine kadar muhtelif ayaklanmalarda bulunmuşlardır.

1821 Ayvalık isyanının bastırılmasını izleyen yıllarda ise Çepniler, diğer konargöçer oymaklar gibi yazlık ve kışlıkları arasında belli defter ve düzene bağlı olarak konup, göçmeye devam etmişlerdir. Balıkesir Çepnileri, Oğuz Türklerinin 24 boyundan biri olan Çepni boyuna mensup olup, Batı Anadolu’da köklü bir kültürel ve tarihi varlığa sahip topluluklardır. Çepniler bugün, Balıkesir'de hâlâ varlıklarını sürdürmektedirler.

Defaatle devlete karşı ihanet eden Ayvalık Rumlarının mîrası ihyâ edilirken bu isyanları Türk devleti adına kahramanca bastıran ve Ayvalık'ın Türkiye'den kopmasını engelleyen Çepnilere bir anıt çok mu görülmekte ?..

Bu yazıdaki görüşler yazarına aittir, Burshabermedya.com yayın politikasını yansıtmayabilir. İzinsiz kopyalanamaz, alıntılarda kaynak gösterilmesi zorunludur.

Ahmet HOŞBAKAN — Diğer Yazıları

Tümü

Yorumlar

Editoryal moderasyon aktif

Yorum Yaz

Yorumunuz incelendikten sonra yayın ilkelerimize uygun bulunması hâlinde yayınlanır. Hakaret, iftira ve reklam içeren ifadeler reddedilir.

adlı okura yanıt yazıyorsunuz.
0 / 2000

Bu içeriğe henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın.